ระวัง “แผลกดทับ” ในผู้ป่วยที่ต้องให้อาหารสายยาง !ผู้ป่วยที่ต้องให้อาหารทางสายยางมีความเสี่ยงต่อการเกิด "แผลกดทับ" (Pressure Sores) สูงกว่าปกติถึง 2 เท่าครับ เนื่องจากมักเป็นผู้ป่วยที่เคลื่อนไหวได้น้อย (Bedbound) และมีความชื้นจากการขับถ่ายหรืออาหารเข้ามาเกี่ยวข้อง
เพื่อให้คุณป้องกันภาวะนี้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ผมสรุปจุดที่ต้องระวังเป็นพิเศษและวิธีดูแลดังนี้ครับ:
1. จุดเสี่ยงแผลกดทับ "จากตัวสายยาง" (Medical Device Related)
แผลที่เกิดจากอุปกรณ์การแพทย์มักถูกมองข้าม แต่เจ็บปวดและติดเชื้อง่ายครับ:
ปีกจมูกและรูจมูก: สายยางที่กดทับนานๆ จะทำให้เนื้อเยื่อตายและกลายเป็นแผลลึก
วิธีแก้: เปลี่ยนตำแหน่งการติดพลาสเตอร์ทุกวัน อย่าดึงสายให้รั้งปีกจมูกจนตึงเกินไป
รอบรูเจาะหน้าท้อง (กรณีสายหน้าท้อง): หากตัวล็อค (Bumper) แน่นเกินไป หรือมีอาหารรั่วซึมมากัดผิวหนัง
วิธีแก้: เช็ดผิวหนังให้แห้งสนิทเสมอ และตรวจสอบว่าตัวล็อคไม่รัดแน่นจนผิวหนังบุ๋ม
2. จุดเสี่ยงแผลกดทับ "ที่ร่างกาย" (ร่างกายส่วนล่าง)
เนื่องจากผู้ป่วยที่ให้อาหารทางสายยางต้อง "นอนหัวสูง 45 องศา" บ่อยครั้ง แรงกดทับจะไปตกอยู่ที่จุดเดียว:
ก้นกบและสะโพก: การนอนกึ่งนั่งทำให้อวัยวะส่วนนี้รับน้ำหนักมากที่สุด (Shearing Force)
ส้นเท้าและตาตุ่ม: เกิดจากการเสียดสีกับที่นอน
หลังใบหู: (กรณีสายรัดหน้ากากออกซิเจนหรือสายยางที่พาดผ่าน)
3. กลยุทธ์การป้องกัน (Prevention Strategy)
การเปลี่ยนท่า (Position Change): * ต้องพลิกตัวทุก 2 ชั่วโมง สลับซ้าย-หงาย-ขวา
ข้อควรระวัง: ช่วงที่ให้อาหาร (และหลังให้ 1 ชม.) ต้องนอนหัวสูงเท่านั้น ห้ามพลิกตัวตะแคงราบ เพราะจะทำให้สำลักอาหารได้
โภชนาการช่วยรักษาแผล: * ต้องมั่นใจว่าผู้ป่วยได้รับ "โปรตีน" และ "วิตามินซี" เพียงพอจากอาหารสายยาง เพราะหากขาดสารอาหาร ผิวหนังจะบางและแตกง่ายขึ้น
ที่นอนลดแรงกดทับ: แนะนำให้ใช้ "ที่นอนลม" เพื่อช่วยกระจายน้ำหนักตลอดเวลา
4. การสังเกตอาการเริ่มแรก (Early Signs)
หากพบสัญญาณเหล่านี้ที่ผิวหนัง ให้รีบจัดการทันที:
ผิวหนังมีรอยแดง: ที่กดแล้วไม่จางลง (เป็นสัญญาณเตือนระยะที่ 1)
ผิวหนังเริ่มบวม: หรือมีความร้อนมากกว่าจุดอื่น
มีตุ่มน้ำพอง: หรือผิวหนังลอกเป็นแผลถลอกเล็กน้อย
💡 เคล็ดลับเพิ่มเติม
ทุกครั้งหลังเช็ดตัวหรือเปลี่ยนผ้าอ้อม ควรทา "ครีมเคลือบผิว" หรือโลชั่นบริเวณก้นกบและจุดที่โดนกดทับ เพื่อลดแรงเสียดสีและป้องกันความอับชื้นจากเหงื่อหรือการขับถ่ายครับ
